Instrumenty astronawigacyjne
Odkrywanie świata to nie lada wyzwanie. Wiedzieli o tym wszyscy wielcy i ci mniejsi podróżnicy. Wyobraź sobie wyprawy na drugi koniec świata przed wynalezieniem GPSu – jak się odnaleźć? Jak zorientować się w terenie, jak wyznaczyć kurs i pozycję statku? Szczęśliwie, ludzka myśl techniczna od zawsze pchała nas do przodu. Pierwsze wynalazki, które zrewolucjonizowały podróż i żeglugę pojawiały się już w czasach starożytnych. Kompas, kwadrant, astrolabium, sekstans to instrumenty nawigacyjne, dzięki którym największe podróże stały się możliwe.
Kompas
Najprawdopodobniej, pierwszy kompas magnetyczny został stworzony w Chinach w 221–206 r. p.n.e. za czasów panowania dynastii Qin. Pierwsza zarejestrowana wzmianka dotycząca nawigacyjnego użycia igły magnetycznej, która unosiła się na wodzie w naczyniu, pojawiła się w książce Zhu Yu pt. "Pingzhou Table Talks": „Nawigator rozpoznaje kierunki (geografię) nocą patrząc na gwiazdy a za dnia na Słońce. Gdy jest ciemno i chmurno – patrzy w kompas”.
W XII wieku kompas przywędrował do Europy, dzięki czemu wyprawy Magellana, Vasco Da Gamy, Kolumba i wielu innych odkrywców stały się możliwe. Pierwsze informacje o igle magnetycznej pojawiają się w dziele "De naturis rerum" (O naturze rzeczy) Alexandra Neckamana z 1190r: „„wskaźnik kierunku, który pozwala żeglować nawet gdy Gwiazda Polarna jest zasłonięta przez chmury”.
Kompas do dziś pozostaje jednym z podstawowych urządzeń służących wyznaczania pozycji oraz kierunku poruszania się.
Astrolabium
Astrolabium to przyrząd astronawigacyjny, który służy do wyznaczania położenia ciał niebieskich nad horyzontem oraz do wielu różnego rodzaju pomiarów. Jego wynalezienie przypisuje się Hypatii, filozofce i matematyczce greckiej żyjącej w IV wieku naszej ery, chociaż inne źródła podają, że astrolabium zostało wynalezione przez greckiego astronoma Hipparcha w II wieku p.n.e, a jeszcze inne za wynalazcę astrolabium podają Apoloniusza z Pergi – III wiek p.n.e.
Chwytający gwiazdy (dosłowne tłumaczenie greckiego ἁστρολάβον) przyrząd służył żeglarzom i astronomom przez stulecia. Astrolabia były używane w nawigacji do początku XVIII wieku, kiedy to zostały wyparte nowym wynalazkiem – sekstantem.
Kwadrant
Kwadrant to instrument astronawigacyjny, dzięki któremu można wyznaczać m.in. położenie gwiazd. Urządzenie to miało kształt ćwiartki okręgu z naniesioną podziałką kątową, po której poruszał się przeziernik. Jedną z pierwszych zmianek o kwadrancie spotykamy u Ptolemeusza około 150 r., chociaż wersja Ptolemeusza odbiegała od późniejszych wersji tego instrumentu. Islamscy astronomowie udoskonalili kwadrant i rozpowszechnili go na Bliskim Wschodzie w czasach średniowiecznych. Dzięki pracom Tibbona kwadrant doczekał się mniejszej, przenośnej wersji, która przysłużyła się nawigacji żeglarskiej. Pierwsza wzmianka o jego użyciu na morzu pochodzi z 1461 roku od portugalskiego nawigatora Diogo Gomesa. Żeglarze zaczęli używać sekstansów do pomiarów wysokości Gwiazdy Polarnej, a nieco później Słońca, w celu wyznaczenia szerokości geograficznej.
Sekstans
Sekstans (sekstant) to optyczny instrument astronawigacyjny, który służy do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem, oraz kątów poziomych i pionowych między obiektami na Ziemi, w celu określania linii pozycyjnych. Sekstansy używane były w astronomii i żeglarstwie. Do dziś adepci żeglarstwa uczą się obsługi sekstansów, aby w razie awarii systemu GPS być w stanie określić pozycję statku na podstawie obserwacji i pomiarów ciał niebieskich.
Wynalazcą sekstansu był angielski matematyk John Hadley. W 1730 roku skonstruował pierwszy sekstant. Kilka lat później wynaleziony został pierwszy sekstant ze sztucznym horyzontem.
W naszym sklepie znajdziesz kompasy i instrumenty astronawigacyjne w stylistyce żeglarskiej i retro. :)